İhracat ve Dahilde İşleme İzni Belgesi (DİİB) başlığı altında; dahilde işlemedeki anti damping teminat problemleri, nispi aidatlar, ihracatta navlun desteği, TAREKS’te yaşanan sorunlar, vergi iadeleri ve kambiyo, devlet destekleri, ihracat kredileri ve teminat mektupları ile ilgili sorunlar ve çözüm önerileri ele alındı.
İthalat başlığı altında; DİİB uygulamalarında bürokratik engeller, KKDF, TPS ve TSE uygulamaları, navlun maliyetleri ve Tercihli Menşe hesaplamaları ile ilgili sorunlar ve çözüm önerileri ele alındı.
Lojistik başlığı altında antrepo, karayolu taşımacılığı, denizyolu taşımacılığı ve demiryolu taşımcılığı olmak üzere dört farklı konu ele alındı. Antrepo başlığı altında, teminat ücretleri ve YYS izinlerine değinilirken, karayolu taşımacılığı başlığı altında, sınır kapılarında yaşanan sıkıntılar, kapılardaki kuyruklar, vize-sürücü sorunları ve geçiş kotalarından bahsedildi. Deniz yolu taşımacılığı başlığı altında hat sorunlarına, liman maliyetlerine ve altyapı yetersizliğine vurgu yapılırken, demiryolu taşımacılığı başlığı demiryolu ağlarının genişletilip limanlarla gerekli bağlantının sağlanması ve demiryolu taşımacılığının özendirilmesi konuları ele alındı.
DIŞYÖNDER tarafından paylaşılan Çalıştay notları şöyle;
“İhracat ve DİİB
1) Belge özel şartları gereğince yapılması gerekli olan ayniyetin malın acil olması sebebiyle ithalat esnasında kırmızıya sevk etmeden ithalat yapıldığından ihracatta ayniyet yapılamıyor.
Çözüm: Ticaret odası, sanayi odası, YMM veya YGM’nin vereceği rapor ile taahhüt kapatılması mümkün hale gelmelidir.
2) Deri konfeksiyon ve ham deri sektöründe ikinci birim kilogram uygulamalarının kaldırılması
ihracat mamulde adet/kg için sorun yok ama hammadde ithalatında metrekare/kg sorun yaşanmaktadır.
Çözüm: Bu uygulamanın tamamen kaldırılması gerekmektedir.
3) Belgeden belgeye teslimde malın alımını yapan firmanın belge taahhüdünün kapatılmasını beklemeden satan firmanın belgesinin kapatılması.
Çözüm: Belgeden belgeye teslimde düzenlenen faturanın ihracat beyannamesi statüsünde kabul edilmesi gerekmektedir. Düzenleme yapılmalıdır.
4) İhracat taahhüt hesaplarının kapatma süresi çok uzun sürüyor özellikle tekstil, konfeksiyon ve deri belgelerinde.
Çözüm: Kaliteli personel takviyesi yapılmalıdır. Her uzmanın DİİB dosya sayısı 100 adedi geçti. Bu da belgenin geç kapanmasından dolayı teminat çözümünde sıkıntı yaratmaktadır.
5) Kıymet araştırmaya çok yükleniliyor peşin ödemede transfer yapılmış. İhracatı yavaşlatmaktadır.
Çözüm: İhracatçılar için külfet. İyileştirilmeli.
6) Bazı ürünlerde eşdeğer eşya (dahilde işlemede) kısıtlama var. Bunun tekrar açılması gerekmektedir.
7) Dahilde işlemedeki anti damping teminat problemi
8) İkincil işlem görmüş ürün, parça, hurdalar dahilde işleme kapsamında.
9) Eximbank sigorta primleri teşvik yoluyla geri alınması.
10) Eximbank’ın taşıt ticaretini kapsamaması.
11) Döviz talebinin (180 günün) kaldırılması, döviz serbestliğinin getirilmesi. Tahsil edilemeyen alacağın dab yada diib kapsamından çıkarılması.
12) D3 belgelerinde de yurtiçi alım ve konusunda işlenmesi.
13) Nispi aidatlar konusu gündeme alınmalı ve oran düşürülmeli.
14) Mesai ödemeleri azaltılabilir.
15) İhracatta navlun desteği sağlanabilir.
16) İhracattaki binde beş götürü gider uygulamasında fiilen harcama yapılması şartı bulunmamakta ancak gelir idaresi harcama şartı arayarak uygulamada gri alanlara yol açıyor. İkincil mevzuat düzenlemesi ile götürü gider uygulamasındaki gri alan ortadan kaldırılmalı.
17) DİR 2006/12 sayılı tebliği tekrar yazılmalıdır.
18) İhracatçının varış ülkelerindeki mevzuata erişmesi konusunda bir ilerleme sağlanabilir. Proje olarak ele alınmalıdır. (Dışyönder’den beklentidir.)
19) Gümrüklerde karşılaşılan sorunlar. (TAREKS) Aslında en önemli sorun gecikmeler. Bu gecikmelerin kök nedenleri ise tabi ki çok. Büyük kısmına sebep olanlardan bahsedecek olursak;
o Dijitalleşmenin aktif ve etkin kullanılması.
o Gümrüklü sahalarda gümrük ile ilgili verilen/alınan dokümanlarda hatalar.
o İhracat kültürünün oluşturulması.
o Kurumlarda ve şirketlerde mevzuat ve bilgi anlamında insan kaynağı yaratılmasına yönelik kural ve teşviklerin yeniden derlenmesi.
o Gümrük bölgelerinde ihracat ve ithalat ile ilgili gümrük konusundaki kurumlardan alınan belgelere olası bir redrese ya da değişiklik durumunda alınabileceği kurum şubeleri açılmalı.
20) Vergi iadeleri ve kambiyo
Kambiyo ve Türk parasının kıymetini koruma kanunundan başlamak gerekirse bu durum hayatımıza 32 sayılı kanun ile girdi. Yıllardan beri uygulanan ancak son dönemde çeşitli değişikliklere uğradı. Aslında bu konu devletten çok ihracatçılara zara vermekte. Özellikle Afrika, Asya, Rusya, Ortadoğu ülkelerine olan ihracatta karşımıza çıkmakta. Şunu söylemek gerekirse ihracatçı kaçakçı değildir. İhracatçı ağır cezada yargılanamayacak kadar ülkesini seven insanlardan oluşmaktadır.
Çözüm olarak tamamen kaldırılması gerektiğine inanıyoruz.
21) KDV iadesine çalışan ihracatçılarımız, maliyetlerini KDV iade oranına entegre eden ihracatçılarımız var. Uzayan süreç ve TC’nin olası değer kayıpları can acıtmaktadır.
Çözüm sürecin hızlandırılması.
YMM tasdiki sonrası olabilen en kısa sürede iadenin yatması kontrolün sonradan yapılması. Yani YMM yetkilerinin arttırılması.
Mikro ihracat 50.000 barajı altı YMM’ ye gerek kalmadan iade edilmeli. Çünkü bu hem kurum hem YMM hem de firma için külfettir. Tam KDV iadelerinde vergi incelemesi teminatsız ve YMM raporsuz.
Uygulanan alt limitin 5.000 TL’den 50.000’TL ye çıkartılması ve her yıl yeniden değerleme ile değerlemesi gerekmektedir. GİB personeli sayıca ve bazı bölgelerde de bilgice yetersiz.
22) Devlet Destekleri
2022 bütçesinin %0,25 i son kur haneleri ile %0,15 e düştü. 250 milyar dolar ihracat hedefi bu desteklerle uzun bir gelecekte belki yakalanır. En azından bunda 25 ten yüzde 1’e çıkarılması gerekmektedir.
Ödemeler kar farklarında etkilemede olabilen en kısa sürede ödemeli. Bunun için başvuru sürecinin aynı zamanda kontrol süreci haline getirmek ve dijitalleşme sürecinin buna tam entegrasyonu gerekmektedir.
23) İhracat Kredileri
Vadeli satışlar Eximbank’ın aracı banka olmadan direk kullanım yapması / tabandan tavana yayılmayı önceliklerin kobilere ve onların ihracatını arttırmaya yönelik hamlelerle.
Sigorta (alacak) edilen ihracatın diğer kredilendirilmesi. Olabilen en hızlı sürede.
Eximbank sigortaları alacak sigorta riski ortadan kalktığında ödeme priminin belli bir kısmının iade edilmesi. (Destek kapsamında olması)
Ayrıca kapamalarda beyannamelerde orijinal kaşeli olmasının isteniliyor olması süreci çok yavaşlatmaktadır. Elektronik sistemle gerçekleştirilmelidir.
24) Dahilde İşleme (gümrükleme ve vergi anlamında 2’ye ayrılır.)
Satır kodlarının yanlış girilmesi.
Dahilde işlemede alınan GTİPlerin yanlış girilmesi.
Kırmızı hatta düşen ürünler
Özellikle büyük markalara yapılan ithalatlar
Dahilde işleme daha çok kırmızı hatta düşüyor. Bu ihracat süreçlerini olumsuz etkiliyor.
Özellikle AB de kısa süreli çözümler temelde yapısal sorunlar.
Eşdeğer eşya kullanan firmalar için ihracattaki kdv iade süreçlerinin kolaylaştırılması.
25) Teminat mektupları daha hızlı çözülmelidir.
26) Dijitalleşme hızlandırılmalıdır ve uygulamaya alınmalıdır. Ana başlıklar şöyledir:
• E-teminat
• E-fatura
• E-makbuz
• E-dekont
27) Sürdürülebilir eğitim modeli desteklenmelidir. Özellikle kobi düzeyinde enerji, işgücü, hammadde kullanımı ve verimliliğinin maksimize edilmesi gerekiyor. İthal girdiye mahkumiyetin ortadan kalkabilmesi için bu zorunluluktur. Özellikle petrokimya ürünlerinde hammadde üreten firmaların bazı büyük müşterilerine üretimlerini rezerve etmesi problem yaratmaktadır.
28) Artan enerji maliyetlerini imalat sanayiine olumsuz etkileri ve istikrarsız maliyet koşullarının rekabeti engellemesine dair tedbirler alınmalıdır.
İTHALAT
1) DİİB uygulamalarında bürokratik engeller ve yaptırımlar sistemi kullanılmaz hale veya dönülemeyecek cezalara sebebiyet vermektedir. Hammadde bazlı YYS için sektörel bazlı kolaylıklar tanınmalı.
2) YYS mükellefleri için ödemeleri gereken vergileri noktasında ‘götürü teminatı’ kullanımının aktif hale getirilmesi gerekmektedir. Bu hak kullanımı ile nakit yatırılması gereken kati vergilerin 1 aylık vade ile faizi ile geri ödenebilmesi yolunun açılması yarar sağlayacaktır.
3) Tekelleşerek hizmet sunan hava ve deniz liman işletmecilerinin dayattığı fiyatlar öngörülebilir değildir. EUR/USD endeksli fiyatlar yerine dönemsel artışlı TL kullanılmalı.
4) KKDF oluşmaması için firmalar tarafından transferlerin peşin gerçekleştirilmesi sonucu, ülkenin döviz rezervlerine zarar vermektedir. Sektörel bazlı olarak listelerin güncellenmesi veya KKDF’nin tümü ile kaldırılması önerilmektedir.
5) TPS sisteminin gerçekten tek pencere olması gerekmektedir.
6) TSE uygulamalarında koşullu kabul genişletilmelidir. Özel test kuruluşlarına denetleme ve uygunluk düzenleyebilme hakkı verilmelidir.
7) TSE heyet öncesine gelme aşamasına kadar düzeltilme modülü tanımlanmalı.
8) Gümrük vergilerinin yatırılmasında mahsup işleminin efektif kullanılması gerekmektedir.
9) G.T.İ.P tespitinde kurumları ikna etmekte zorlanmak. Bu süreçte Ticaret Bakanlığı ile ihtilaf yaşanması ve çok vakit alması. Bunun da firmalara ticari zarar olarak kaydedilmesi. Emsaller, bağlayıcı tarifeler ve üniversite raporlarının yeterli görülmemesi.
Çözüm: İhtilaf süreçlerinin uzunluğu sebebiyle YYS ve OKSB sahibi firmaların belge beyanlarının kabulü, üniversite akredite raporlarının kabul edilmesi (akredite üniversite tanımlarının Bakanlıkça yapılması), üniversitede gerekirse bölümler açılması. Sektörel birlikler ve kamu kurumlarının iş birliği yapması.
10) Sürekli gelen ithal ürünlere uygulanan şartlı kabul veya denetimler.
Çözüm: Gümrüğe bağlı denetleme kuruluşları (TSE, TAREKS v.b) Yıllık bir çerçeve mevzuat belirlenip ona göre yıllık onay veya emsal raporlarının verilmesi.
11) EMY, İGV’nin yüksekliği sebebi ile ihracat hacminin düşmesi ve maliyetlerinin yükselmesi. Sonuç olarak müşteri çekememe.
Çözüm: İhracata destek için vergilerin (EMY, İGV) regüle edilmesi. Tamamen kaldırılmasından ziyade kısmen azaltılması. Dahilde işleme kapsamlarının genişletilmesi.
12) Karayolu parsiyel yüklemelerde karayolu ithalat beyannamelerin eksik olmasından dolayı gümrükte kaybedilen zamanın maliyetleri artırması.
Çözüm: Pandemi öncesindeki gibi beyanname bekletmeksizin aracın gümrük idaresince boşaltmaya izin verilip tahliyeye alınması.
13) Eksiklik ve fazlalık beyanlarında gümrüğün nakliyeciden konsolosluk/ticaret odası onaylı belgeyi istemeyip ithalatçıdan bu belgeyi isteyip farklı muamele yapması.
Çözüm: Eksiksiz fazlalık durumlarında nakliyeci firmanın müteselsilen sorumluluk alması. Sistemde özet beyanı düzeltmelerine gümrük idaresince izin vermemesi.
14) YYS firmalarının yeşil hatla işlem gören ith. Beyannamelerinde eşyalar firma tesisine geldikten sonra çıkan fazla fark için G.k. 234.cü maddesine göre ithalat vergilerinin yanı sıra aradaki fark x 3 kat ceza uygulaması.
Çözüm: YYS firmalarına yeşil hat kapsamında fiziki ve beyan kontrolü yapılmadığından farkların bildiriminde cezai işlem uygulanmaması. YYS firmalarının güvenilirlik kriterlerine etki eden madde olduğundan bildirim ve beyanname düzeltme ile beyanname redrese yapılabilmelidir.
15) Tareks belge ekranında “Belge Vardır” butonu yok, manuel işlemlerden kaynaklı operasyon verimsizlik yaratmaktadır.
Çözüm: Tareks ekranına “Belge Vardır” butonu eklenmeli.
16) Tareks kayıtları yılbaşında sıfırlanıp silinmektedir. Geçmiş yıllara ait verilere ulaşılamamaktadır.
Çözüm: Tareks verileri için geçmiş yıllara dönük veri tabanı oluşturulması.
17) Dahilde İşleme Rejiminde ihraç kayıtlı satış faturaları DIR Otomasyon Sistemine manuel olarak elle kaydedilmektedir. Ciddi zaman kaybı ve manuel işlemden ötürü hata oluşmakta, düzeltme yazışmaları uzun sürmektedir.
Çözüm: DIR Otomasyon sistemine ihraç kayıtlı faturaların xml formatı ile otomatik aktarımı sağlanması durumunda operasyonel verimlilik sağlanacaktır.
18) Navlun maliyetleri çok yükselmiştir.
Çözüm: Navlunlar için devlet desteği sağlanmalıdır.
19) YYS kapsamında götürü teminat ve YYS kapsamındaki diğer zorunlu bildirimlerin Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine fiziki dilekçe ile yapılması zaman ve operasyon verimsizlik yaratmaktadır.
Çözüm: YYS kapsamında götürü teminat ve tüm bildirimlerin yapılabileceği dijital platform oluşturulması.
20) Kapsamlı teminat başvuruları ve yenilemeleri Bakanlık Transit Dairesine fiziki dosya ile başvurulmaktadır.
Çözüm: Kapsamlı teminat başvuru ve güncellemelerinin Bakanlığa gitmeye gerek kalmadan dijital platformda yapılması.
21) Firmaların ERP Sistemleri ile (Örneğin SAP) Ticaret Bakanlığı’nın BİLGE Sistemine ithalat ve ihracat beyannamelerinin xml aktarımı yapılamıyor. Ara yazılımlar kullanılmak zorunda kalınıyor, bu da YYS firmalarına maliyet yaratıyor.
Çözüm: Firmaların ERP Sistemleri ile (Örneğin S AP) Ticaret Bakanlığı’nın BİLGE Ssitemine ithalat ve ihracat beyannamelerinin xml aktarımının sağlanması için BİLGE sisteminde düzenleme yapılması.
22) Tercihli Menşe hesaplamalarının uzun sürmesi ve hata durumunda ciddi müeyyidelerinin olması
Çözüm: İngiltere’de örneği bulunmaktadır. Ticaret Bakanlığı web sitesinde veya müstakil ayrı bir sitede tercihli menşe hesaplaması oluşturarak, ihracatçılara kılavuzluk yapmış olur ve hataların önüne geçilir.
LOJİSTİK
Antrepo Ana Başlığı
1) YYS ve izinli gönderici yetkisini teminat şirketlerini Antrepolar yys alırsa izlenebilirlik artacak, güvenirlilik artacak hem devlet hem müşteri tarafından. Mevzuata antrepolara da bu yetkinin verilmesine dair bir ifade eklenmesi ve böylelikle sektöre kalite getirilmesi önerilmektedir.
2) İthalat işlemlerinin tüm paydaşların tarafından görülmemesi problemi. Sistemin tüm paydaşlarla paylaşılarak operasyonel verimliliğin arttırılması sağlanabilir.
3) Gümrüğün beyannameleri antrepolarda saklaması ve ceza kesilmesi.
4) Teminat ücretlerinin yüksek olması.
5) Eksik kap (paletin içindeki koli) yönetmelikle antrepoya paleti açma yetkisi verilmeli veya sorumluluk kalkmalı.
6) UND ve SGS gibi firmalara yys izni verdiler ve antrepolara izin verilmiyor. Taşımacılar izinli gönderici belgesi alıyor şuan rakip Yobund oldu. Sadece izinli gönderici belgesi alması lazım.
7) Antrepo İşletmelerinin yys olması sektöre kalite getirir mevzuata ek madde eklenmeli ve yönetmelik çıkartılmalı.
8) Gümrük müşaviri mesai aldığında antrepo akranına düşmesi lazım. Burada bir sistem olmalı mesai görebilecekleri ortak ekran talebi zor.
9) Gümrüğün tutması gereken beyannameleri antrepo tutuyor.İthalat beyanname takibini gümrük yapmalı.
10) Teminat tutarlarının düşürülmesi gerekiyor. Adaletsiz bir uygulama var.(yatırım şirketleri)
11) Antrepoya eşyalar müşavirin beyanına göre alınıyor ama eksik çıkarsa antrepoya ceza yazılıyor.
12) Gelen koli içeriğindeki eksikliklerden sorumlu tutulması (malı açma yetkisi yokken)
13) Antrepolarda yys – yeni yönetmeliklte çalışmasının yapıldığı yönetmelik taslağı ile bakanlıkça beraber çalışma talep edilebilir.
14) Gümrük idareleriyle kağıtsız ortamda görüntüleme ve işlem takibi istenmesi.
15) Beyan esasınca yapılan cezalandırmalarda dönüşüm istenmeli.(eksik,yanlış,hatalı beyan istenmesi)
16) Ats cihazlarının antrepoda görevli ygmlerce takibi talep edilmeli.
17) Antrepo beyannamelerine tanınan 48 saat süresinin iptal edilmesi ile yaşanan sıkıntıları bertaraf etmek adına görüşülmesi.
Kara Taşımacılığı Ana Başlığı
1) Bulgaristan kapılarındaki kuyruklar (alternatif geçiş yolları)
2) Macaristan’dan sonra Romanya gibi doğuda sorunlar.
3) Sınır kapılarının 7/24 çalışmaması.
4) Lojistik sektöründe yetişmiş eleman sıkıntısı.
5) Ulaştırma bakanlığı yerine ticaret bakanlığında olmalı.
6) Lojistik firmalarını ihracat ve ithalat evraklarıyla ilgili sorumluluğu.
7) Sigorta nakliye depolama teslim anında başlamaması.
8) Vize sorunları.
9) Sürücü sorunları.
10) Geçiş kotaları (Doğu ve Batı) Kanunun KEKK toplantılarında görüşülerek dış ticaret konusu haline gelmesi alternatif taşıma metodları oluşturulması.
Deniz Yolu Taşımacılığı Ana Başlığı
1) Hat sorunu. (yerli armatör yetersizliği)
2) Liman maliyetlerinin yüksek oluşu.
3) Altyapı yetersizliği
4) Çevre politikalarının izlenmesi, desteklenmesi ve teşviki
5) Liman ücretleri konusunda bir standart taşıma sağlanması.
Demiryolu Taşımacılığı Ana Başlığı
1) Demiryolunda rekabet unsurlarının ortadan kaldırılması konusunda destek.
2) Demiryolu ağlarının genişletilip limanlarla gerekli bağlantının sağlanması. Düzenli hat olmaması ve alt yapı yetersizliği. Demiryolu taşımacılığının özendirilmesi. %1 den %3 lere çıkarılması. “