0

Türkiye’de Kaçakçılıkla Mücadelede Neler Yapılıyor?

Bahçeşehir Üniversitesi bünyesinde bulunan Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), “Türkiye’de Alkollü İçecek, Sigara, Tütün, Akaryakıt ve Cep Telefonlarının Yasa Dışı Ticaretinin Analizi” raporunu yayımladı. 2 yıl süren araştırma projesi sonucunda hazırlanan raporda; Türkiye’de son yıllarda ele geçirilen yasa dışı mallara ilişkin rakamlar, yasa dışı ticarette kullanılan yol ve yöntemler, yasa dışı ürünlere olan talep ve bunun arkasındaki nedenler ile kaçakçılıkla mücadelede alınması gereken önlemler ve önerilere yer verildi.

BETAM’ın projesi sonucunda Türkiye’de yasa dışı ticaretle mücadele kapsamında alınan önlemlere ilişkin değerlendirmeleri özetle şu şekilde:

Yasa dışı ticaretle mücadelede kapsamında neler yapılıyor?

“1. Bu projede incelenen dört malın kaçakçılığına ilişkin yasal yaptırımlarda önemli farklılıklar bulunmaktadır. Cep telefonu kaçakçılığı için uygulanan cezalar tütün, alkollü içecekler ve yakıt kaçakçılığına kıyasla nispeten daha hafiftir.
Ceza Hukuku tekrarlanan suçlar için cezaların artırılmasını öngörmektedir. Bu nedenle, esnaflar, işletme sahipleri ve kolluk kuvvetleri, cezaların yeterince cesaret kırıcı olmadığını iddia ederken kaçakçılığın mali zorunluluklar nedeniyle yapılırsa ceza ile önlenemeyeceğini düşünmektedir. Yasal malların fiyatları yükselmeye devam ederse, kaçakçılık devam edecektir.

2. Bazı kolluk kuvvetleri, kaçakçılık örgütü liderlerine kalın perdelerin arkasında kalmayı başardıkları için ceza verilemeyeceğini iddia etmektedir. Verilen cezaların yalnızca daha düşük seviyeli organizasyon üyelerine uygulanabileceğini belirtmektedir.

3. Gümrük yetkilileri, muhbirlerin kullanılmasının kaçakçılığı tespit etmek için iyi bir yol olduğunu belirtiyor. Birçok kaçakçının bu yöntemi kullanarak yakalandığını ve muhbirlere parasal ödüller verilmesini onayladığını söylüyorlar. Bu nedenle, ödül sistemine devam edilmesini tavsiye ediyorlar.

4. Kolluk kuvvetleri, gümrük, polis, Jandarma ve Milli istihbarat Teşkilatının birlikte çalışması gerektiğini ifade ediyor.

5. Kaçakçılık ağları değişen koşullara çok hızlı bir şekilde uyum sağlamaktadır. Kaçakçılık son yıllarda daha da zorlaştığından, “değerleme dolandırıcılığı” giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Kaçakçılığı zorlaştıran nedenlere bakıldığında şunlar ön plana çıkmaktadır:
– Suriye sınırına monte edilen modüler duvarlar ve sınır güvenliğinin askeri olarak ele geçirilmesi
– sınırlarda drone gözetimi
– teknik iyileştirmeler
– Türk Lirasındaki değer kaybı

6. Derinlemesine görüşmeler, kaçakçıların kolluk kuvvetlerinden kaçmalarının ilginç yollarını ortaya koyuyor ve bu yöntemler her geçen gün daha da çeşitleniyor. Bu yeni yöntemlerin bir örneği, kaçak bir mal yükü taşındığında, küçük bir kısmının ayrı bir araç tarafından gönderilmesi ve polise bildirilmesidir. Kolluk kuvvetleri bu araca baskın yaptığında, büyük parti zaten kaçırılmış oluyor.

7. Kaçakçılık ve yasa dışı ticareti önlemek için sürekli yeni önlemler alınmaktadır. Son örnekler arasında; gümrük bölgelerinde X-ışını ve kamera izleme, karada araç / denizde gemi takibi ve K9 birimleri yer almaktadır. Ancak, birkaç gümrük yetkilisinin belirttiği gibi, alınan bu önlemlerin etkinlikleri garanti edilemez. Belirli bir kaçakçılık yöntemi keşfedildiğinde ve buna karşı önlemler alındığında, kaçakçılar onu yenisiyle değiştirir. Her zaman kolluk kuvvetlerinden bir adım öndedirler.

Yasa dışı ticaretle mücadelede alınması gereken önlem önerileri
1. Türkiye’de yasa dışı ticaretin neden bu kadar yaygın olduğunu anlamada yoksulluk veya yasal ve yasa dışı mallar arasındaki büyük fiyat farklılıkları yardımcı olsa bile kamu vergi gelirlerinin kaybı, sağlık sorunları ve etik nedenlerden dolayı yasa dışı ticaretle mücadelenin daha da güçlü bir şekilde devam etmesi gerektiği açıktır.
Ancak daha sıkı cezalandırıcı önlemler ya da artan cezalar yasa dışı ticaret ile mücadelede yeterli değildir. Yoksulluk ve yasa dışı ticaret arzı her iki talebi de şekillendiren bir faktördür ve özellikle Güneydoğu Anadolu’daki yoksulluk, bölgedeki kaçakçılık faaliyetlerinin önemli boyutunu açıklayan önemli bir faktör olarak görülmektedir. Bir yandan, yoksul bireylerin bu malları yasal olarak satın almaları mümkün değildir. Öte yandan, kaçakçılık ağının daha düşük seviyelerinde olanların yoksulluk, işsizlik nedeniyle çaresizlikten bu işin risklerini üstlendiğine inanılmaktadır.
Aslında, Türkiye’de yasa dışı ticaretle mücadelede bazı engeller olduğu kabul edilmelidir. Başarılı bir politika sadece cezai ve önleyici tedbirleri değil, aynı zamanda yoksul haneler için bir gelir destek politikasını, firmaların sınır bölgelerinde iş teklif etmeleri için teşvikleri ve işsiz bireyler için ücretsiz iş eğitim programlarını da içermelidir.

2. Hemen hemen herkes alkollü içecekler, tütün ürünleri, yakıt ve cep telefonları üzerindeki vergilerin makul olmayan bir şekilde yüksek olduğunu kabul etmektedir. Sonuç olarak, yasa dışı ürünlere olan talebi kontrol etmek için sunulan en sık ve en güçlü öneri vergilerin düşürülmesidir. Gerçekten de, birçok yasa dışı ürün kullanıcısı, yasal ürünlerin fiyatlarının düşmesi durumunda yasal ürünlere geçeceklerini bildirmektedir.

3. Yasa dışı mallar için talep olmadan yasa dışı ticaret mümkün değildir. Bu nedenle, bazı katılımcılar yasa dışı ticaretle mücadele konusunda farkındalık yaratmakta ısrar ediyorlar. Kaçak mallar sağlıksız ve tehlikeli olabilir. Halk gerçekten bu risklerin farkında olmalıdır. Tüketiciler yasa dışı ticaretin hem sosyal hem de bireysel tehlikelerinin farkındaysa, en azından bazıları artık bu tür malları talep etmeyebilir. Aynısı yasa dışı mal sağlayan veya satanlar için de geçerlidir. İnsanlar yasa dışı malların potansiyel tehlikeleri hakkında bilgilendirilmelidir. Katılımcılar yasa dışı malların tehlikeleri konusunda farkındalığı arttırmanın öncelikle devletin görevi olduğunu iddia etmektedir. Yasakların, para cezalarının veya daha yüksek vergilerin, özellikle sigara ve alkollü içecekler gibi ürünler için insanları kaçakçılıktan koruyacağına inanmıyorlar çünkü sorun aynı zamanda bağımlılıkla da ilgili. Bu nedenle, yasa dışı ticaret ancak genç yaşta başlayarak iyi bir eğitim ile ortadan kaldırılabilir.

4. Kaçakçılıkla ilgili mevcut yasa ve düzenlemelerin değiştirilmesi gerekiyor. Olası bazı değişiklik önerileri;
– hapis cezalarının alt ve üst sınırlarının artırılması,
– adli para cezalarının artırılması,
– kolluk kuvvetleri için ödüller,
– kaçak ürünlerin miktarına ve değerine ilişkin koşullandırıcı cezalar,
– mallara ve kazançlara el konulmasının daha etkin bir şekilde uygulanması,
– verimli bir “adli polis” teşkilatının yanı sıra “özel mahkemeler”in oluşturulması.

Yasa dışı ticaret ekonomistler, hukukçular, politikacılar, iş adamları ve tüketiciler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere çeşitli sosyal gruplarla tartışmaya ihtiyaç duyulan hassas bir konudur. Bu tür yasal değişiklikler ancak sosyal fikir birliği ile yapılırsa başarılıdır.”

İlgili “Türkiye’nin Kaçakçılık Raporu Yayımlandı” haberimiz için tıklayınız.

İlgili “Betam’ın Türkiye’de Kaçakçılık Raporu: “Nedeni Yüksek Vergiler ve Yoksulluk”” haberimiz için tıklayınız.

İlgili “Türkiye’nin Kaçakçılık Haritası: Yasa dışı Ticarette Kullanılan Yollar ve Yöntemler” haberimiz için tıklayınız.

Related Posts

Call Now Button
Sohbeti Başlat